Commissie-Brenninkmeijer: Geef burger grotere rol bij duurzame energie

9-4-2021, Nu.nl

Mensen voelen zich gepasseerd bij overheidsplannen voor duurzame energie, zegt oud-ombudsman Alex Brenninkmeijer in gesprek met NU.nl. Gemeenten dreigen zo klem te raken tussen nationale doelen en onbegrip bij inwoners. Die inwoners moeten dan ook vanaf dag nul betrokken worden. "Het gaat er voor mensen om dat het proces eerlijk verloopt."

Vorige kabinetten kwamen te laat in actie voor het klimaatdoel van 2020, dat waarschijnlijk niet is gehaald. Nu is een enorme inhaalslag nodig: het aandeel groene stroom moet in negen jaar tijd ten minste verdrievoudigen. Ook de mijlpaal van twee miljoen gasvrije woningen moet in 2030 bereikt zijn.

Het demissionaire kabinet vroeg de onafhankelijke commissie-Brenninkmeijer te onderzoeken hoe burgers beter betrokken kunnen worden, nu deze stroomversnelling in klimaatbeleid eraan komt. Het advies: laat burgers volwaardig meepraten - in burgerfora.

Wat is eigenlijk het probleem?

Het probleem is nu dat burgers worden overvallen. Inspraak komt te laat en stelt daardoor te weinig voor. "De vraag wordt: zullen we hier een gele cirkel zetten op de kaart, of zullen we het daar doen? Dan neem je de mensen niet mee in het verhaal en kun je dus ook geen gewogen keuzes verwachten."

Kleine groepen burgers met extreme meningen gaan daardoor de boventoon voeren, zegt Brenninkmeijer. Het proces raakt dan vast. Het gevolg is een botsing of geen progressie - steeds vaker het laatste.

Hoe kunnen burgerfora dit oplossen?

Als oplossing beschrijft Brenninkmeijer een nieuw soort democratie, met andere verhoudingen. "Wij hebben nu een competitieve democratie. Die gaat om strijd, wie er wint, en dus wie de sterkste is. Die moeten we aanvullen met een vorm waarin we elkaars belangen behartigen, gericht op samenwerking. Overheid en burgers moeten daarvoor een band opbouwen."

De burgerfora moeten volwaardig meedenken over zorgen, nadelen en voordelen. "Omwonenden zouden eventueel een financieel belang moeten krijgen bij duurzame energie, en dus ook in dat opzicht mede-eigenaar worden. Zo maak je burgers ook geïnteresseerd in het rendement van projecten."

Kunnen mensen zich aanmelden?

"Dat lijkt een beetje paradoxaal, maar is precies niet de bedoeling. Om het proces helemaal eerlijk te laten verlopen, is het essentieel dat de burgerfora representatief zijn. Dat betekent dat de volledige diversiteit van de samenleving vertegenwoordigd is, en dus niet alleen mensen die bij voorbaat enthousiast of juist afkerig zijn."

De samenstelling begint daarom met loting. Daarna moeten mensen die niet eenvoudig kunnen ingaan op de uitnodiging, bijvoorbeeld mensen met jonge kinderen, ruimte krijgen om deel te kunnen nemen. "Tijdens de selectie wordt vervolgens opnieuw beoordeeld of er daadwerkelijk voldoende diversiteit is, qua geslacht, leeftijd en afkomst - iedereen moet vertegenwoordigd zijn."

Welke rol speelt klimaatverandering?

Als de huizen in jouw wijk worden geïsoleerd of aangesloten op een duurzame warmtebron, gaat het dan alleen om de energierekening en het wooncomfort, of moet je naar burgers ook benoemen dat het ook deel uitmaakt van de mondiale strijd tegen klimaatverandering?

"Waarom niet?", vraagt Brenninkmeijer. "Mensen willen zich verbinden met idealen. Er is iets met het klimaat aan de hand, daar moeten we wat mee doen. Dat is een van de drijfveren, net als bijvoorbeeld verbeterde luchtkwaliteit."

Wat moet de politiek nu doen?

"Het aanstaande kabinet moet een keuze maken welke klimaat- en energieonderwerpen worden ondergebracht bij burgerfora. Dat is iets uit handen geven, en daarbij moeten burgers wel concreet worden ondersteund."

"Maar vanuit de politiek moet vervolgens gezegd worden: wij vertrouwen u dit toe. Dat gebaar is fundamenteel voor de toekomst van onze samenleving."

lees artikel (opent nieuw scherm/tabblad)

Deel dit bericht

Artikelen over Windenergie

Ander nieuws over Energie